- Datajournalistiek

Bootcamp Pointer: #VreemdeVluchten

Samen met Stephanie, Rens en Doesjka heb ik 30 en 31 oktober de bootcamp van Pointer (KRO-NCRV) bijgewoond in Hilversum. Twee dagen lang onderzochten we vreemde vluchtpatronen boven Nederland. Er waren vliegtuigkenners, studenten Journalistiek en Pointer-redactieleden aanwezig bij de bootcamp.

Dag 1: woensdag 30 oktober

In het begin had ik het best moeilijk. Ik wist als ‘vliegtuigleken’ niet zo goed wisten waar ik mee kon beginnen. Het ontdekken van vluchtpatronen is een vak apart en ik (en volgens mij alle aanwezigen van die dagen) was dan ook ontzettend dankbaar dat er twee vliegtuigexperts aanwezig waren. Het was ongelofelijk hoe zij van een vliegroute konden opmaken wat voor soort vlucht het was geweest. Voorbeelden van soorten vluchten werden getekend en opgehangen aan de muur. Op die manier wisselden drie groepen informatie met elkaar uit en konden we elkaar aanvullen. En voor we het wisten zaten we als een geoliede machine te werken en te sorteren. Fotovluchten, meetvluchten, zweefvliegtuigen, zakelijke vluchten en lijnvluchten: binnen twee uur konden we deze vluchten van elkaar onderscheiden.

10.000 rijen aan data

In de pauze kregen we nog een mini-rondleiding op de redactie van Pointer. We kregen informatie over de redactieleden en de omliggende redacties. Leuk om te zien waar al die toffe producties worden gemaakt.

Vol goede moed begonnen we aan de tweede helft van de dag. Dat bleken ineens weer heel andere soorten vluchten te zijn. Rondvluchten, afgebroken lijnvluchten, vluchten om parachutisten te droppen en kalibratievluchten: onze vliegkennis groeide met het uur. Wat wel opviel, was dat niet-geregistreerde vliegtuigen erg moeilijk te achterhalen zijn. De vliegtuigkenners wisten er soms wel raad mee, maar het viel over het algemeen tegen. Er kwamen hier en daar wat verdachte bedrijven uit en daar hebben we een selectie van gemaakt. Daar zouden we de volgende dag naar kijken. De laatste anderhalf uur waren we namelijk niet meer zo scherp, doordat iedereen op de automatische piloot werk had verricht. Donderdag was weer een nieuwe dag.

Dag 2: donderdag 31 oktober

De tweede dag waren we met een veel kleiner team aanwezig. Slechts elf of twaalf mensen zaten om tien uur ‘s ochtends klaar. Daarnaast waren de vliegtuigexperts er niet bij, maar de focus van deze dag kwam ook meer te liggen op factchecken. De taken werden wederom verdeeld. Er was een groep die zich focuste op één specifiek bedrijf en een ander ging fotovluchten onderzoeken.

Dit soort rare vliegpatronen kwamen er uit de dataset.

Ik ging aan de slag met een verdacht surveillancevliegtuig. Ik probeerde de route en de datum te linken aan bepaalde evenementen op locaties. Na ongeveer een uur was er een doorbraak: sommige gebeurtenissen leken gelinkt aan bestemmingsplannen die een paar weken later bekend werden gemaakt. Ook waren er bepaalde vluchten te linken aan evenementen, zoals een voetbalwedstrijd in De Kuip of Appelpop. Mijn groepsgenoten gingen op sociale media, zoals LinkedIn en Facebook, op zoek naar de werknemers en leidinggevenden en vonden daar ook interessante dingen. Faillissementsdocumenten en documenten van het Ministerie van Defensie kwamen allemaal voorbij.

Alle routes van een jaar tijd van het surveillancevliegtuig wat ik onderzocht.

Conclusie

De eerste dag was vooral bedoeld om de enorme dataset te screenen en te sorteren. Het was vooral werken op dezelfde manier, een beetje lopende band-werk. Als de vliegtuigkenners die dag niet aanwezig waren geweest, had het veel langer geduurd en waren er waarschijnlijk veel meer fouten gemaakt.

De tweede dag had echter een grotere journalistieke insteek. Op zoek gaan naar de achterliggende verhalen van opvallende data aan de hand van de OSINT-technieken. Kortom: factchecken, speurwerk, diep graven en connecties met elkaar proberen te leggen.

Naar mijn idee was zo’n bootcamp vooral bedoeld om extra mensen in te zetten voor het sorteren van de grote dataset. Dat scheelt natuurlijk heel veel tijd en geld op de redactie. Gelukkig voelde ik me de tweede dag wat nuttiger en was het meer een uitdaging en kon ik actief nadenken en mijn onderzoeksjournalistieke skills inzetten. Het resultaat van al die 10.000 uitgewerkte Excel-rijen van de bootcamp, is te vinden in deze link.

En verder…

Voor DataBewijst zou zo’n bootcamp ook een handige manier zijn om andere studenten kennis te laten maken met datajournalistiek en extra hulp te krijgen bij een productie.

Ik heb ook nog genetwerkt met de redactieleden van Pointer. Ik heb interessante gesprekken gevoerd met een paar mensen over (data)journalistiek en heb meerdere personen al toegevoegd aan mijn online-netwerk op LinkedIn. Wie weet wat voor mooie dingen er uit deze bootcamp kunnen komen…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.